1.                                                

5-) Sıfırdan Temel Linux Eğitimi [Yardım Almak - Yardım Alma Komutları]

'Dökümanlar' forumunda Al-Farabi tarafından 8 Temmuz 2018 tarihinde açılan konu

  1. Al-Farabi

    Al-Farabi Albay

    Katılım:
    16 Ocak 2016
    Mesaj:
    1,349
    Beğeniler:
    128
    Ödül Puanları:
    63

    Yardım Almak
    Bu kısımda bir nevi öğrenmeyi öğreneceğiz. Bunu da Linux sistemlerinin sahip olduğu çok geniş çaplı yardım sistemini kullanarak başaracağız. Linux sistemlerinde yer alan bu geniş çaplı yardım mekanizmasının bulunmasının birçok nedeni var. Ancak genel olarak, çok fazla komutun çok fazla argüman alması veya her bir programın kendine has kurulum ve kullanım komutlarının olmasından kaynaklanıyor. Linux'un kendi sahip olduğu yardım sayfalarının dışında da birçok yardım alma konuları mevcut. Zaten zamanla göreceksiniz ki Linux'a kurmak için edindiğimiz hemen her araç veya program kurulum dosyalarının beraberinde kurulum ve kullanımla ilgili açıklamayı içeren belge(ler) ile geliyor.

    Bu bağlamda Linux sistemlerinin temel doküman-bilgi kaynaklarını 3 türe ayırabiliriz.

    Bunlar; bilgi sayfaları(info), kılavuz sayfaları(manuel) ve uygulamalar ile gelen /usr/share/doc konumunda bulunan dokümanlardır. Bizler de zaman zaman unuttuğumuz için veya bilmediğimizden dolayı bu yardım sayfalarına ve dokümanlarına danışacağız. Bu girizgahtan sonra artık yavaş yavaş yardım alma komutlarımıza geçelim.

    help Komutu
    Hiç ingilizce bilmiyorum diyen birinin bile "help" ifadesinin "yardım" anlamında olduğunu bildiğini düşünüyorum. Yani bu sebepten help komutu akılda kalması en kolay komutlardandır. Komutun kullanımına geçecek olursak örneğin daha önce kullandığımız yetki verme işini gören chmod komutu ile ilgili yardım(bilgi) almak isteyelim. Bunun için komut satırına chmod --help şeklinde komutumuzu yazıyoruz. Ve aşağıda görüldüğü gibi gerekli bilgileri içeren yardım sayfası bizi karşılıyor.

    [​IMG]

    Bu kullanımın dışında help komutunun birde help komut şeklinde kullanımı var ancak bu kullanımda her zaman komut hakkında yardım bilgisi bulunmayabiliyor o yüzden ilk öğrendiğimiz yol önceliğiniz olsun. Örneğin help chmod yazdığımızda komut satırı yardım bilgisi bulunmadığını belirtti.

    [​IMG]

    Peki neden ikinci kullanım yöntemi var diyecek olursanız. Bazı istisnai komutlarda komut --help şeklinde yazıldığında komutun kullanım şekli nedeniyle çıktı alınamıyor. Buna bir örnek verelim ancak örnekte kullancağım komutu ileride ayrıntılı ele alacağım şimdilik sadece konumuzla ilgili olan kısımına odaklanın lütfen.

    Örneğin; echo komutu kendisinden sonra yazılan ifadeyi ekrana basıyor. Yani ben echo Merhaba yazarsam konsol ekranı da çıktı olarak "Merhaba" şeklinde bir ifade basıyor.

    [​IMG]

    Eğer ben help komutu ile echo komutu hakkında yardım bilgisine ulaşmak istersem; komutumu echo --help şeklinde kullandığımda ekrana yardım bilgisi değil yalnızca "--help" ifadesi basılıyor.

    [​IMG]

    İşte bu gibi durumlarda help komutunu ikinci kullanım şekliyle kullanmaktan başka çare kalmıyor. Eğer komutumu help echo şeklinde yazarsam çıktılara echo komutunun yardım bilgileri olacaktır.

    [​IMG]

    Yani sonuç olarak istisnai komutların haricinde help komutu komut --help şeklinde kullanılıyorken, bazı özel durum oluşturan komutlar mecburen help komut yapısıyla kullanılmak durumunda kalıyor. Bu istisnaları kesinlikle bilmek zorunda değilsiniz. Sadece help komutu ile yardım bilgisine ulaşmak istediğinizde ilk olarak komut --help yapısını kullanın eğer yardım bilgisine bir şekilde ulaşamazsanız bu sefer komutunuzu help komut şeklinde kullanın.
     
    MrX bunu beğendi.
  2. Al-Farabi

    Al-Farabi Albay

    Katılım:
    16 Ocak 2016
    Mesaj:
    1,349
    Beğeniler:
    128
    Ödül Puanları:
    63
    man(Manuel Sayfası) Komutu
    man(manuel) sayfaları temel yardım alma dosyalarıdır. Ve kılavuz sayfaları olarak da bilinir.

    man komutunu kullanmak için komut satırına, hakkında bilgi edinip yardım almak istediğimiz komutu man komut şeklinde giriyoruz. Örneğin ben chmod hakkındaki bilgilere ulaşmak istiyorsam konsola man chmod şeklinde yazarak gerekli bilgilere ulaşabilirim. Komutun çıktısında göreceğiniz gibi uzunca bir açıklama sizleri bekliyor. Açılan bu kılavuz sayfasında yön tuşlarını ve space tuşunu kullanarak gezinebilirsiniz. Ayrıca man sayfasının kısayollarını ve kullanımını görmek isterseniz man sayfası açıkken h tuşuna basarsanız sizi man klavuzunun yardım sayfası karşılar, orada kullanımı ile ilgili detaylı bilgi yardımı mevcuttur. Kılavuz sayfasını kapatmak isterseniz ise sadece q tuşuna basmanız yeterli.

    Şimdi biraz da man sayfasının iç yapısına değinecek olursak:

    • NAME: Komutun ismi ve açıklama kısmı.
    • SYNOPSIS: Komutun kullanım açıklaması(nasıl kullanılacağı).
    • DESCRIPTION: Komutun yaptığı iş(fonksiyonu) hakkında açıklama.
    • EXAMPLES: Komutun kullanımı ile ilgili örnekler ve açıklamalar.
    • SEE ALSO: Diğer ilgili başlıklar.
    man kılavuzunun komutlarla ilgili tuttuğu bilgi sayfaları /usr/share/man konumu altında tutulur. Yani konsol ekranına basılan yardım(klavuz) bilgileri bu konum içerisinde yer alan dosyalardan alınarak basılır. man klavuz sayflarının kaynağı burasıdır ve bu dosyalar belirli bir düzene göre sıralanmıştır.

    [​IMG]

    İlgili dizin içerisindeyken bakalım örneğin; man sayfasının yapılanması nasıl oluyor yani /usr/share/man konumunda yer alan dil dosyaları dışındaki diğer dosyalar olan man1,man2,man3,man4,man5,man6,man7,man8 dosyaları ne ifade ediyor kısaca ona değinelim.

    • man1: genel kullanıcı programlarını ifade eder.
    • man2: sistem programlarını ifade eder.
    • man3: kütüphane fonksiyonlarını(C programlama ile ilgili) ifade eder.
    • man4: özel dosyaları ifade eder.
    • man5: dosya biçimlerini ifade eder.
    • man6: ekran koruyucuları ve oyunları ifade eder.
    • man7: diğer katagorilere girmeyen çeşitli komutları ifade eder.
    • man8: sistem yönetimini ve bakımını ifade eder.
    whatis Komutu
    Hazır yeri gelmişken yukarıda gördüğümüz man sayfası yapılanmasıyla ilgili olarak whatis komutundan da söz edelim. Bu komut sayesinde hangi komutun hangi man sayfasında olduğunu öğrenebiliyoruz. Daha iyi anlamak için örnekler yapalım. Komutun kullanımı whatis komut şeklindedir.

    [​IMG]

    whatis komutuna, chmod komutunun man sayfasındaki açıklamalarının yukarıdaki açıkladığımız (man1,man2..3..4..5..6..7..8) dosyalarından hangi dosyada olduğunu sorduk. Konsol yanıt olarak hem 1 hemde 2 de bulunduğunu bizlere bildirdi. Siz bunu istediğiniz komut için sorgulayabilirsiniz hatta whatis komutu için bile sorgulayabiliriz.

    [​IMG]

    Bu çıktıların doğruluğu man sayfalarının tutulduğu /usr/share/man dizinine gidilerek kontrol edilebilir. Örneğin ben /usr/share/man/man1 konumuna gittiğimde whatis komutunun yardım sayfalarının burada olduğunu görebiliyorum. Sizler de çıktıları bu şekilde teyit edebilirsiniz.

    [​IMG]

    whatis komutunun kullanımı bu kadar ile sınırlı değil ancak ben geri kalanını burada vermiyorum. Dileyen arkadaşlar mankomutu yardımı ile gerekli bilgilere ulaşabilirler.
     
    MrX bunu beğendi.
  3. Al-Farabi

    Al-Farabi Albay

    Katılım:
    16 Ocak 2016
    Mesaj:
    1,349
    Beğeniler:
    128
    Ödül Puanları:
    63
    apropos Komutu
    Yardım alma komutlarını noktalamadan önce; Sizlere man sayfasındayken h tuşuna basarsak man sayfasının kullanımı hakkında detaylı bilgiye ulaşabileceğimizi belirtmiştim. O sayfaya bakarsanız man -k şeklinde parametre alan komutun işlevinin, sorguladığımız komutun geçtiği uygulamaları listelemek olduğunu görebilirsiniz. Yani örnek vermek gerekirse komut satırına man -k chmod yazdığımızda çıktısı aşağıdaki şekilde olacaktır.

    [​IMG]

    Gördüğünüz gibi belirtmiş olduğumuz chmod komutunun geçtiği uygulamalar listelenmiş oldu. İşte apropos komutu da tam olarak bu işin aynını yapıyor. Örneğin Terminale apropos chmod komutunu girersek çıktısı aşağıdaki şekilde olacaktır.

    [​IMG]

    Çıktılar karşlaştırıldığında görülüyor ki aralarında bir fark yok.

    Komutun kullanım amacını daha iyi anlamak için örneğin komutun ismini tam olarak hatırlamıyorsunz ancak işlevini hatırlıyorsunuz diyelim işte bu noktada apropos komutu sayesinde man klavuz sayfaları içinde anahtar kelime araştırması yaparak ilgili komuta ulaşabilirsiniz. Yani aslında biz apropos komutuyla sadece man kılavuz sayfalarında detaylı bir araştırma yapmış oluyoruz.

    Örneğin

    Bir komut vardı.. silme işlevindeydi.. neydi.. neydi diye düşündüğünüzde; konsola apropos sil şeklinde yazarsak, karşımıza man klavuz sayfalarında aradığımız anahtar kelimeye uygun gelen ifadeler listelenir. Komutumuzun işlevini silmek olduğunu bildiğimizden "sil" ifadesini apropos komutu ile sorgulayarak man sayfalarında "sil" ifadesinin geçtiği kısımları listelemiş olduk. Yani man sayfalarında yer alan açıklamalar sayesinde hatırlayamadığımız kısımları buradaki çıktılara bakarak hatırlayabiliriz.

    [​IMG]

    Bir örnek daha yapalım. Mesela ben komutun bir kısmını hatırlıyorum diyelim. İşte bu gibi bir durumda da yine aproposkomutumu ya da man -k komutumu kullanarak tamamını hatırlayamadığım ilgili komutu bulabilirim.

    [​IMG]

    Yani apropos ve man -k komutları man klavuz sayfaları içerisinde bizim sorguladığımız her türlü ifadeyi arayarak bulup getiriyor. Ayrıca kılavuz(man/manuel) sayfa içeriklerinin büyük çoğunluğunun İngilizce olduğunu da ele alarak mümkün oldukça aramalarınızı İngilizce üzerinden yaparsanız sonuca ulaşmanız daha kolay olacaktır.

    Bu konudaki noktayı da man kılavuz sayfaları güncelleme işlemi ile yapalım. Nedir bu işlem diyecek olursanız. Aradığımız yardımı man sayfasında bulamıyorsak güncelleyerek tekrar sorgulayabiliriz. Ara ara güncellemek yeni bilgilere de ulaşmamıza olanak sağlar. Güncelleme için konsola mandb komutunu girmemiz yeterli olacaktır. Komut satırı, güncelleme işleminden sonra yapılan değişiklikleri de son satırda bizlere bildirir.

    [​IMG]

    Yardım alma komutlarını bilmek bir zorunluluk değil ihtiyaç meselesidir. Zaten zamanla bu komutlara ve kullanımlarına alışacaksınız. Açıklamaların İngilizce olmasını da dert etmeyin, ne yaparsak yapalım eninde sonunda bu işlerin yolu İngilizce'den geçiyor artık bu duruma alışmamız gerek. Bu noktada kendimizi biraz zorlamalı ve kesinlikle pes etmemeliyiz. Kendimizi biraz zorlayarak çaba harcayarak öğrenirsek, öğrenilenler kesinlikle daha da kalıcı oluyor. Sakın pes etmeyin çok iyi gidiyoruz...

    Dokümantasyon Kaynağı
    [​IMG]
    Her türlü soru, öneri veya görüşleriniz için bana bu adresten geri bildirimde bulunabilirsiniz.

    Videolu eğitimi incelemek için buraya tıklayın.
     
    MrX bunu beğendi.

Bu Sayfayı Paylaş

Share